آسیب در رنگ های تعزیه

آسیب رنگ ها در تعزیه

چه زمانی رنگ در تعزیه آسیب محسوب می شود؟

آیا رنگ در تعزیه دارای مفهوم است؟

آیا استفاده ی سلیقه ای از رنگ ها درست است؟

آیا در گذشته استفاده درست رنگ در تعزیه کمک به شبیه خوانی بوده؟

آیا زبان رنگ در تعزیه صحت دارد؟

آیا روان شناسی رنگ ها در تعزیه کاربرد دارد؟

یکی از ارکان اصلی تعزیه رنگ ها هستند . رنگ ها ارتباط زیادی با مخاطب ایجاد می نمایند بطوری که به راحتی می توان با رنگ لباس، شخصیت ها را تشخیص داد.
روانشناسی رنگ ها در شبیه خوانی بسیار کارشناسی شده انجام شده است، مثلا؛ در موافق خوانی رنگ سبز یا از ترکیبات رنگ زرد و آبی استفاده می شود و یا در مخالف خوانی قرمز یا ترکیبات قرمز و زرد استفاده می گردد.
با این توصیف در نقش حر به راحتی می توان فهمید که چرا رنگ زرد انتخاب شده . یعنی بین آبی و قرمز قرار گرفته و اگر به سمت آبی برود به سبز می رسد و اگر به سمت قرمز برود قرمز می شودو این همان شخصیت و داستان حر است که در داستان سردار لشکری است که قرمز پوشند و در آخر  به سبز گرایش پیدا می کند که رنگ و نشانه ی امام است، و به دلیل تردید و انتخاب، رنگ زرد را برای این نقش انتخاب نموده اند. در چرخه رنگ هم این مسئله به وضوح نمایان گر است. لذا شخصیت حر با نوع رنگی که در نظر گرفته شده به راحتی برای مخاطب معین می گردد.
قبلا در بخش آموزش در خصوص فواید و اوصاف رنگ ها صحبت شده و براحتی می توان فهمید که چگونه و به چه دلیل رنگ ها را در تعزیه مشخص نمودند. اما در اینجا می خواهیم بگوییم چگونه و در کجا این رنگ ها با کاربردی که دارند با استفاده نادرست، آسیب محسوب می شوند.
روان شناسی رنگ ها اینگونه می گوید که نا خودآگاه رنگ با روان انسان صحبت می کند. یعنی بدون اینکه ما فکر کنیم به آرامی رنگ در شخصیت انسان تغییرات ایجاد می نماید. حتی در انتخاب رنگ اتاق و محل زندگی نیز باید دقت خاصی شود چون در شخصیت سازی فرزندان نقش خواهد داشت. یا می تواند درمانی برای بیماری افسردگی هم محسوب شود که الان در جهان از رنگ درمانی استفاده ی بسیار می شود.
پا توجه به مطالب ذکر شده در بالا می توان گفت؛ ما حق نداریم بدون کارشناسی و مطالعه پیرامون رنگ ها بطور سلیقه ای و صرفا به دلیل زیبایی، برای نقش ها رنگ دلخواه را انتخاب نماییم. مثلا؛ برخی از ذاکرین، مانند لباس خریدن عمل می کنند و در هنگام پوشیدن لباس تعزیه، رنگی را که دوست دارند و با آن زیباتر میشوند را انتخاب می کنند. اما غافل از آنکه باید رنگی را انتخاب نمود،که نزدیک به شخصیت آن نقش است.
در برخی از تعزیه ها دیده می شود که مخالف خوان ها از رنگ آبی استفاده می کنند یا بعضا از بنفش و…
اما نمی دانند در روان شناسی رنگ معنا و تعریف رنگ آبی چیست ؟ و برای چه شخصیتی کاربرد دارد؟ یا بنفش برای چه شخصیتی استفاده می شود؟ یا اینکه رنگ سیاه را همینطور با رنگ های دیگر ادغام نموده یا بر عکس مشاهده می شود که نقش حضرت علی علیه السلام از سربند سفید استفاده می نماید!!!
المان های تعزیه، دقیقا کارشناسی شده تعزیف شده. و هر کدام معنا و مفهوم خود را در علم روانشناسی رنگ ها دارد. در جواب مطلب فوق مثلا در خصوص سربند نقش امیرالمؤمنین علیه السلام باید گفت؛  رنگ سبز برای سادات یک نشانه است و در تعزیه، ائمه اطهار علیهم السلام از سربند سبز به نشانه ی سادات بودن استفاده می نمایند. یعنی اگر چفیه سبز داشته باشی ولی سربند رنگی (سفید یا آبی یا مشکی و..) بزنید معنای اهل بیت را نمی دهد ( مانند نقش زن حارث که لباس مشکی مانند اهل بیت می پوشد ولی با یک سربند رنگی مشخص می کند که من از اهل بیت یا سادات نیستم. و اگر سربند سبز بزند همه وی را با نقش حضرت زینب اشتباه می گیرند،  این زبان رنگ در تعزیه است ) پس اینگونه رفتارهای سلیقه ای آسیب در رنگ های تعزیه محسوب می شود.
بطور کلی شال کمر و سربند یا حتی دور خود تعریف شده است و نمی بایست به دلخواه هر رنگی را استفاده نمود و در مورد دیگر لباس ها و تجهیزات هم همینگونه می باشد .
در این خصوص جامه داران یا طراحان لباس یا دوزندگان لباس تعزیه می بایست دقت لازم را نمایند و پیرامون رنگ ها مطالعه کافی داشته باشند تا رنگ ها در تعزیه به درستی استفاده شود. و اگر به این مسئله مهم دقت نکنیم ، به مرور زمان رنگ ها کاربرد روانشناسی خود را از دست خواهند داد و از جذابیت بالای تعزیه کاسته خواهد شد.
در گذشته از تنوع رنگ ها در تعزیه استفاده درست می شد و صحنه در چشم مخاطب متنوع و زیبا و دارای مفهوم بالایی بود. مثلا ؛ در تعزیه حضرت عباس علیه السلام؛ نقش حضرت عباس و امام از رنگ سبز استفاده می کردند و نقش علی اکبر از رنگ سفید و قاسم از آبی و به زیبایی برای بیننده نقش ها تفکیک شده و مشخص بود، و سریعا متوجه می شدند که چه شخصی در چه نقشی است. و حتی نقش علی اکبر در مجلس شهادت خود هم سفید می پوشید. امام اکنون، اکثر نقش ها به رنگ سبز درآمده و این، هم از زیبایی و تنوع رنگ در صحنه کاسته و هم المان های رنگ در تعزیه در حال از بین رفتن است و بدون درک از مفهوم رنگ در تعزیه، متاسفانه کاملا سلیقه ای شده .
با عنایت به مطالب مختصر فوق درباره ی آسیب رنگ در تعزیه، لازم است شبیه خوانان گرامی به این مبحث فوق العاده مهم، توجه خاص نموده و برای استفاده از رنگ ها دلیل و منطق درستی داشته باشند.
فهرست