” لغت نامه ی تخصصی تعزیه “

( ز )

زَهرا : درخشنده ، سپید روی ، درخشنده روی .
زُلف : گیسو ، موی سر ،  موهای جلو ی سر وبنا گوش.
زانی : زنا کننده ، زناکار ، مردی به حرام  با زنی مقاربت کند .
زُحَل : کیوان ، دور شدن از جای خود ، عقب افتادن ناقه  در راه کنایه از کندی درحرکت ، زایل شدن ، نام ستاره .
زَرنِگاره : منقش به زر .
زرنگاره کن : با آب طلا بنویس .
زاد : مخفف زاده ، زاییده شده ، آدمی زاد ، سن ، سال ، عمر .
زاده : تولد یافته ، پیدا شده .
زار : ناتوان ، ضعیف ، زبون ، درمانده .
زار و نزار : لاغر و ضعیف ، افسرده و رنجور .
زاری : خواری ، ناتوانی ، گریه سوزناک ، بانگ و فغان .
زاغه نشین : ساکن زاغه ، بینوا ، تهی دست .
زاق : بچه ی هر چیز .
زاهد : پارسا ، عابد .
زاید : اضافه ، غیر لازم ، فراوان .
زایل : زوال یابنده .
زبان آور : خوش بیان ، شاعر ، سخنور .
زُبده : برگزیده از هر چیز ، خلاصه .
زبرتنگ : تنگی که بر بالای اسب بندند ، زیر تنگ .
زبرجد : سنگی است قیمتی که در جواهر سازی مورد استفاده قرار می گیرد که مهم ترین آن به رنگ سبز می باشد .
زبردست : توانا ، زورمند ، ماهر ، مافوق ، بالای مجلس .
زبور : نوشته ، کتاب ، نام کتاب حضرت داوود از پیامبران بنی اسرائیل .
زبون : ضعیف ، درمانده ، خوار ، حقیر .
زبونی ، بیچارگی ، عجز .
زداینده : پاک کننده ، جلا دهنده .
زدودن : پاک کردن ، صیقل دادن .
زرافشان : چیزی که ریزه ی زر یا گرد زر بر ان افشانده باشند ، شاباش ، نثار کردن زر و سیم .
زراندود : هر چیز آمیخته شده با طلا .
زر خرید : غلام و کنیزی که خریده شود .
زرنگار : زینت داده شده با زر ، چیزی که با آب طلا نقاشی شده ، طلا کوب .
زره پوش : کسی که زره بر تن کرده .
زرین : منسوب به زر ، طلایی .
زعامت : ریاست .
زَفَر : دهان .
زَفیر : دم برآوردن .
زَقُّوم : نام درختی است در جهنم که میوه های تلخ بار می آورد .
زکات : خلاصه ی چیزی ، بخشی از مال که به مستمند و درویش دهند .
زلال : آب صاف و گوارا .
زلزال : جنبانیدن .
زلزله : لرزش .
زلفین : حلقه ای که زنجیر یا چفت را در آن می انداختند ، زلف معشوق .
زَمّاره : نوعی نای که نوازند .
زمام : مهار ، عنان .
زمامدار : سیایتمدار ، پیشوا .
زمانه : روزگار ، دهر .
زَمر : نای زدن ، صورت .
زُمُّرد : یکی از سنگ های قیمتی به رنگ سبز که در جواهر سازی به کار می رود .
زُمرِه : گروه ، جماعت .
زمره ناس : گروه مردم .
زَمِن : زمین گیر ، بر جای مانده .
زَمَن : وقت ، هنگام ، زمان .
زَمهَریز : سرمای بسیار سخت ، جای بسیار سرد .
زَمیر : کوتاه قد .
زمین گیر : درمانده ، ناتوان .
زُنّار : رشته ای که مسیحیان به وسیله ی آن صلیب را به گردن آویزند ، شالی که زردشتیان به کمر بندند .
زُنّار بستن : کنایه از کافر شدن .
زَنَخ : چانه .
زَنَخ زدن : سخن بیهوده گفتن ، چانه زدن ، سرزنش کردن ، طعنه زدن .
زِندیق : کافر ، بی دین .
زَنگار : فلزات ، آیینه و جز آن .
زه : چله ی کمان .
زُهد : پرهیزکاری .
زهر : ماده سمی .
زهرآگین : رهر آلود .
زُهوق : بیرون رفتن ، نابود گشتن ، باطل شدن .
زِهی : از ادات تحسین به معنای آفرین ، از آدات تأسف به معنای افسوس .
زُوّار : زیارت کنندگان .
زَوار : خدمتکار ، پرستار .
زَوّار : بسیار زیارت کننده .
زوجین : زن وشوهر .
زوز آزمایی : دست و پنجه نرم کردن .
زُرَق : قایق .
زیان : خسارت ، آسیب ، کاستی .
زیب : آرایش ، زینت .
زیبنده : سزاوار ، آراسته .
زَید : نمو کردن ، افزون شدن ، نمو دادن ، نامی است از نام های مردان .
زیرک : باهوش ، زرنگ .
زینهار : پناه ، امان ، مهلت ، ضمانت ، امانت .
زیور : آرایش ، زینت ، هرچیز که چیز دیگر را بیارایند .
زیور آلات : مجموعه ی آن چه که برای زیباتر شدن به خویشتن می آویزند .
فهرست