” لغت نامه ی تخصصی تعزیه “

( ج )

جور : ستم کردن ، ظلم کردن ، جنس ، نوع گونه قسم ، هماهنگ .
جَواد : بخشنده ، سخی .
جنوب : پهلو وکنار و جهت ، مقابل شمال ، قبله هم گویند.
جِن : موجود خیالی و غیر مرعی ، بین انس وارواح .
جوشن : درع ، زره .
جلالت : بزرگی ، عظمت ، شوکت .
جور : ستم کردن ، ظلم کردن .
جَزا : مکافات سزای عمل کسی را دادن ، پاداش ، پاداشت ، کیفر ، پاداش بدی .
جَرَس : زنگ ، درای زنگی که بر گردن چهارپایان ببندند ، بند و زندان ، شکنجه وآزاد.
جوزا : توامان دو پیکر ، یکی از صور منطقه البروج که به شکل توام است .
جَفا : جور ، ستم کردن ، بیوفائی کردن ، بی مهری کردن .
جولان : گردیدن ، دور زدن ، بهر طرف اسب تاختن ، تاخت وتاز .
جَزاک اله : خدای ترا پاداش دهاد .
جَبروت ، قدرت ، عزمت ، قدرت الهی .
جَرار : بسیار ، بیشمار ، کشنده (لشکر جرار : سپاه زیاد و کشنده ).
جوف : چیزی که درون چیزی باشد ، شکم.
جَهال : نادان ، بی خردان .
جُرده : برهنگی .
جاخوش کردن : کنایه از بسیار ماندن در جایی .
جابر : ستمگر ، ستمکار .
جابلسا : کنایه از حد نهایی غرب .
جابلقا : کنایه از حد نهایی شرق .
جاثِلیق : پیشوای ترسایان .
جاثم : برسینه خفته ، هلاک شده .
جاجیم : نوعی فرش که از نخ های رنگین پنبه ای یا پشمی بافته می شود .
جادار : فراخ ، وسیع .
جادو : افسونگر ، سحر ، ساحری ، دلفریب ، چشم معشوق ، محیل مکار .
جاذب : جذب کننده ، رباینده .
جار : فریاد ، بانگ .
جارچی : کسی که خبر یا حکمی را با صدای بلند در کوچه و خیابان به گوش مردم می رساند .
جاریه : کنیز ، کشتی ، آفتاب .
جاسوس : خبر چین .
جالس : نشیننده ، نشسته .
جامگی : مستمری ، مواجب .
جامه : لباس ، تن پوش ، پارچه .
جامه دار : نگه دارنده لباس ، لباس دار .
جامه دان : صندوقی که در آن جامه ها را گذراند .
جامه دریدن : بی تاب شدن ، ناشکیبایی کردن .
جان آفرین : خالق روح ، آفریدگار .
جان بازی : فداکاری ، دلیری ، شجاعت .
جان بر کف : ویژگی آن که در راه آرمان یا رسیدن به هدف حتی از جان خود می گذرد .
جان سپار : فدایی .
جان سپاری : فداکاری .
جان ستان : جان ستاننده ، قاتل .
جان فزا : افزاینده ی جان ، آب حیات ، آب زندگانی .
جانان : معشوقه ، محبوب .
جانانه : معشوق ، محبوب ، درست وحسابی ، سخت وکامل .
جانب : پهلو ، طرف ، سوی ، جهت ، ناحیه ، جوانب .
جانب دار : حمایت کننده ، طرفدار .
جانب داری : طرفداری ، حمایت .
جانشین : قائم مقام ، ولیعهد .
جانفرسا : خسته کننده .
جانفشانی : جان فدا کردن .
جانکاه : بسیار رنج دهنده .
جانگداز : گدازنده جان ، بسیار دردناک .
جاه : مقام ، منزلت .
جاه طلب : دوستدار مقام و درجه .
جاهل : نادان ، لات .
جاهد : جهدکننده ، کوشا .
جاهلیت : نادانی .
جاوید : ابدی ، دایم .
جاویدان : جاودان .
جایز : روا ، مباح ، نافذ .
جایگاه : کحا ، مکان .
جایگزین : کسی که جایی را برای خویش انتخاب کند .
جبار : قاهر ، ستمگر ، مرد بلند قامت و قوی ، یکی از صفات خداوند تعالی است .
جِبت : بت ، صنم ، سحر ، ساحر ، کسی که خیری در او نیست .
جبر : لحراه ، ناچاری ، شکسته بندی ، اصلاح کردن با زور و قهر .
جبروت : قدرت و عظمت .
جبرییل : یکی از فرشتگان مقرب .
جُبن : ترس .
جُبِّه : جامه ی گشاد وبلند که برروی جامه های دیگر پوشند .
جَبهِه :  پیشانی ، جبین .
جحد : انکار کردن .
جحیم : جهنم ، دوزخ ، جای بسیار گرم .
جَخت : دقیقاً ، درست .
جدار : دیوار .
جدال : نبرد کردن ، دشمن ، جنگ ، ستیز .
جدایی : دور از هم بودن ، تنهایی .
جَدَل : ستیزه ، کشمکش ، بحث و گفتگو .
جَدِّه : مادر بزرگ .
جراحت : زخم ، خستگی .
جَرّار : انبوه ، بیشمار ، به سوی خود کشنده .
جرّاره : نوعی از عقرب زرد و درشت که دمش زا برزمین می کشد و زهر شدیدی دارد ، کنایه از زلف معشوق .
جُرأت : دلیری ، پردلی .
جُربُزه : زیرکی ، خدعه ، توانایی برای انجام کاری .
جَرح : زخم زدن ، بد گفتن .
جَرس : سخن گفتن ، نغمه سرودن ، آواز نرم .
جَرَس : زنگ ، درای .
جرس زدن : اظهار وجود کردن .
جُرعه : کم کم نوشیدن ، آن مقدار از آب یا هرچیز مانند آن که یک بار بیا شامند .
جرعه نوش : شرابخوار .
جُرم : گناه ، بزه .
جَری : گستاخ ، بی باک .
جَریح : مجروح .
جَریحه : زخم .
جریحه دار : مجروح .
جَریده : دفتر ، روزنامه ، هده ای سوار بدون پیاده ، مجرد .
جزا : مکافات ، پاداش ، کیفر .
جَزَع : بی تابی کردن ، ناشکیبایی کردن .
جَزم : قلم .
جَسور : گستاخ دلیر .
جَعد : موی پیچیده ، موی تاب دار .
جعشوش : گدا ، مرد دراز و  کوتاه ، مرد پست و زشت روی .
جعفر : رود ، نهر ، ماده شتر پر شیر .
جِغِّه : تاج ، افسر .
جَلا : واضح و روشن کردن ، صیقل دادن .
جلاد : مأمور تازیانه زدن یا کشتن محکومان ، دژخیم .
جگربند : فرزند .
جلودار : طلایه ، پیش قراول ، کسی که زمام اسب ارباب خود رادست گرفته راه برد .
جلوس : نشستن .
جلوگیری : ممانعت .
جلوه : خود رانشان دادن ، آشکار ساختن .
جلی : آشکار ، روشن ، صیقل داده شده .
جلیس : همنشین ، مصاحب .
جَلیل : باشکوه .
جُلَیل : پرده ، پوشش مهد و کجاوه .
جمال : زیبا بودن ، زیبایی .
جَمّال : شتربان ، ساربان .
جمیل : زیبا ، نیکو .
جن : پری ، نامریی ، شکوفه .
جناب : درگاه ، آستانه ، واژه ای است که برای احترام پیش از نام بزرگان گفته می شود .
جنّات : بهشت ها ، بوستان ها .
جَناح : بال ، هر یک از دو طرف لشکر .
جُناح : گناه ، بزه .
جهاندار : پادشاه ، نام یزدان ، صفت برای خداوند .
جهانگیر : گیرنده ی جهان .
جَهد : کوشیدن ، رنج بردن .
جُهد : توانایی ، استقامت .
جهل : نادان بودن ، نادانی .
جَهول : نادان ، بی خرد .
جَهیز : اسب چابک و تندرو .
جوار : همسایگی ، نزدیکی .
جَوّال : بسیار جولان دهنده .
جُوال : کیسه ، کیسه بزرگ ساخته شده از پارچه .
جوخه : فوج ، گروه ، واحد نظامی .
جور : ستم کردن ، ظلم کردن ، ستم ، ظلم .
جوزا : دو پیکر ، نام یکی از صورت های فلکی جنوب شرقی ، نام هشتمین منزل ماه که عرب آن را نثره گویند .
جوشن : زره ، لباس ویژه جنگ .
جوع : گرسنگی .
جوف : فراخ شدن ، شکم و داخل هر چیزی ، زمین فراخ و وسیع .
جوق : گروه ، بسیار کثیر .
جولان : تاختن ، تاخت زدن ، تاخت وتاز .
جوهردار : نژاده ، اصیل ، مستعد ، شمشیر وتیغ آبداده و تیز .
جیب : گریبان ، یخه ، سینه ، دل .
جیجون ، رود ، رودخانه .
جِیران ، همسایگان .
جَیران : آهو ، غزال .
جیره خوار : کسی که جیره دریافت می کند .
جیش : لشکر ، سپاه .
 
فهرست