حضرت آیت الله محمد حسین نایینی
حضرت آیت الله محمد حسین نایینی

” نظر حضرت آیت الله شیخ محمد حسین نایینی رحمت الله علیه “

آیت الله شیخ محمد حسین نایینی رحمت الله علیه معروف به میرزای نایینی و محقق نایینی، از فقیهان نامدار و از اساطین حوزه های علمیه در تاریخ شیعه به شمار می رود. در مجلس وی، صدها محقق و طالب علم شرکت می کردند که بسیاری از آنها به درجات عالی فقاهت و اجتهاد دست یافتند؛ همچون سید محسن حکیم، سید محمود شاهرودی، سید ابوالقاسم خویی، میرزا مهدی اصفهانی، سید جمال الدین گلپایگانی، سید علی نقی نقوی و…
محقق نایینی در پاسخ مشهور خویش به استفتای مردم بصره به تاریخ 5 ربیع الأول 1345 ه.ق می نویسد:
پس از عرض سلام به برادران مؤمن از اهالی بصره، نامه های پی در پی شما به توسط تلگراف که سوال فرموده بودید از حکم هیئت های عزا و آنچه مربوط به آن است، رسید. بحمدالله در حال سلامتی که از این سفر برگشتم، جواب سوالات شما را در مسایل ذیل بیان می کنم:
(سوم): … ظاهرا جایز است تشبهات و تمثلاتی که قرن هاست بین شیعیان برای اقامه ی عزا و گریستن و گریاندن متداول است، و اگر چه مردها لباس زنان و یا زن ها لباس مردان را بپوشند. اگر چه ما در سوابق ( چهار سال قبل ) در این مسئله، اشکال داشتیم و حکم به جواز را مقیدا گفتیم، لکن پس از مراجعه مجدد به ادله، برای ما آشکار شد که روایاتی که تحریم تشبه و تمثیل را میگویند حاکی است که مردها از شکل و حدود مردان خارج شوند و در شکل نساء درآیند، نه فقط لباس آنها را زمان کمی- همانظور که اکنون در شبیه خوانی ها رایج است – در بر کنند، بی آنکه از حدود مردان خارج شوند و اخیرا آن را، در حاشیه ی خویش برعروة الوثقی استدراک کردیم؛ آری، باید تعزیه از محرمات شرعی پاک شود و اگر چه حرامی واقع گردد، سرایت به اصل شبیه خوانی {و حلیت آن} نمی کند.
تاکنون حقیقت مسئله استفاده از آلات موسیقی رایج در عزاداری ها ( دمام ، طبل ، شیپور و … ) برای ما روشن نشده است ولی اگر استعمال آنها برای اقامه عزا و فراخوان مردم و تهییج مرکب توسط راکب و آدات عربی و مانند آن باشد – آنگونه که اکنون در نجف اشرف معمول است – و در لهو و شادی بکار گرفته نشود – ظاهرا جایز است و خدا داناست. 5 ربیع الاول 1345 ه . ق، حرره الاحقر محمد حسین الغروی النایینی، ( ربانی خلخالی، 1411 ه.ق صص 47 و 48 ).
نکته : پس از آنکه این فتوای محکم و متین از مرجع تقلید شیعیان حضرت آیت الله محمد حسین غروی نایینی صادر گردید متن آن به تأیید و امضای بسیاری از علما و مراجع رسید و هر یک از ایشان نظر خود را در ذیل فتوای استاد خویش نوشتند. نکته ی برجسته ای که در فتوای یاد شده وجود دارد، اشاره ی محقق نایینی به برگشت از رأی سابق خود مبنی بر ( جواز مقید پوشیدن لباس جنس مخالف ) پس از مراجعه به ادله ی شریعه و تدقیق در آنهاست که نتیجه ی چنین تأمل و تحقیقی، حکم به، جواز تشبهات و تمثلات متداول در هیئت های عزاداری شیعیان و جواز تلبس به زنان در این مراسم شده است. این است آزادگی علمی و مجاهدت فقی در پاسداری از علوم آل محمد( صل الله علیه و آله وسلم ) و فرهنگ سوگ و حماسه ( اشک و خون ) در میان شیعیان . در موسوعه ی عزاداری سنتی شیعیان، آمده است که مرحوم آیت الله شیخ محمد غروی کاشانی که از تلامذه ی مرحوم آیت الله نایینی بودند، مکررا در مجلس و محضر درس خود می فرمودند که استاد ما مرحوم نایینی، چند روز مانده به محرم در خاتمه ی درس خود به ما چنین می گفت؛ من می بینم که شما آقایان به زودی در شهرها و بلاد مصدر امور شریعه ی مردم قرار خواهید گرفت. لذا تقاضای من از شما این است که هرگاه از شما درباره ی مسائل عزاداری امام حسین علیه السلام همچون سینه زنی و زنجیر زنی و شبیه خوانی و… سوال کردند، شما مخالفتی نکنید که در این امور، حق چون و چرا ندارید.         ( معتمدی کاشانی، ج 1 ص 795 ).
فهرست